Those Magnificent Men in Their Flying Machines or How I Flew from London to Paris in 25 hours 11 minutes
Her şey babamın "bu internette bütün filmler var mı?" diye sormasıyla başladı. Sonra da "Cesur Pilotlar diye bir film vardı bir kere televizyonda izlemiştim çok komik indirsene onu izleriz" dedi. Filmi ise uzun süre diskte uykuya bıraktıktan sonra izleme fırsatı buldum. Daha ilk sahnesiyle izlediğim en iyi komedi filmlerinden biri olacağını sinyallerini verdi. En başta 2 saat 22 dakikalık süresi göz korkutsa da kesinlikle zamanın nasıl geçtiğini anlayamadığınız tardan, sürükleyici bir komedi filmi.
Film 1910'da Daily Post gazetisinin Londra'dan Paris'e düzenlediği uçak yarışını konu alıyor. 1900'lerin başında büyük bir tutku olarak yayılan uçma isteği sonucu her ülkede kendini bu işe gönül veren insanlara davetiyeler yollanıyor ve farklı kıtalardan 14 yarışmacı yarışa kayıt yaptırıyor. İtalyan, Alman, Fransız, İngiliz, Japon ve Amerikalı pilotlar 10.000 pound ödüllü bu yarış için İngiltere'de bir araya geliyor ve hazırlıklara başlıyor. Filmin en can alıcı kısmı ise bu hazırlık bölümü. Almanlar'ın inatçılığı, İtalyan'ların zarifliği, Fransız'ın çapkınlığı ve tabi ki Amerikalı'nın yardım severliği film boyunca gülmekten öldürüyor. Özellikle Almanlar'ın inatçılığı (Ki bu yarışa da o yüzden katılıyorlar. Bir Alman subayının yapamayacağı hiçbir şey yoktur!) ve İtalyan'ların onları gaza getirme biçimi tek kelimeyle harika olmuş.
Almanlar'dan bir replik ;
-Daha önce hiç uçak uçurmadım. Uçmayı nasıl öğreneceğim?
+Her şeyi nasıl öğreniyorsak öyle. Kullanma kılavuzunu okuyarak!
Kesinlikle zamanının çok ötesinde, ince ayrıntılara son derece önem verilmiş, diyaloglarıyla kopartan Son olarak filmin en iyi uyarlama senaryo dalında oscar adayı olduğunu ve filmde kullanılan 1910 yapımı uçakların bir çoğu yeniden tasarlanmış veya eskileri onarılarak kullanılmış olduğunu belirteyim.
Casino Royale
Aşk Filmlerinin Unutulmaz Yönetmeni
Genelde burdaki yazılarda afiş kullanmayı fazla sevmem ama bu seferki o kadar manalı ki kullanmadan edemedim. Yavuz Turgul'un yazıp yönettiği ve "Muhsin Bey"'den sonra Şener Şen ile ikinci çalışması olan film aslında çok derin bir 80 ler sonu Türk sineması incelemesi ve "unutulmak" teması üzerine kurulmuş bir yapıt.
Yüzlerce film çekmiş Haşmet Asilkan aslında moda olan şeylere takıntılı olan bir yönetmendir. Seks filmleri moda olduğu dönemde takma isim kullanarak seks filmi çekmiştir, şarkıcı filmi moda olduğu dönemde şarkıcı, aşk filmi moda olduğu dönemde aşk filmi... Ve sıra sosyal içerikli filmlerdedir ve solcuların gözüne girip, sanatsal bir film yapma çabasındadır. Kendisine aşk filmi sipariş eden prodüktöre uzun uğraşlar sonucu hazırladığı senaryoyu sunar fakat prodüktör için bu filmi çekmek intihardır ve kabul etmez. Türkiye'deki o dönemdeki sinema -eğer diyebilirsek- sektörünün ne kadar kötü durumda olduğunu en iyi anlatan söz belki de Haşmet Asilkan'ın dudaklarından çıkanlardır ; "Tam altı aydır film çekmedim".
Film bunun gibi dönemin pek çok ayrıntısını gözler önüne sermektedir. Bir diğer dikkat çekici sahne de, Haşmet Asilkan prodüktörle anlaştıktan sonra kahvehanede otururken, sinema emekçilerinin yanına gelip avans istedikleri sahnedir. Sinema artık herkes için hayat mücadelesinin bir parçası, sanatsal kaygılardan çok ekmek kapma yuvası haline gelmiştir. Haşmet Asilkan içi kan ağlayarak figuranlara rol veremez fakat başrolü, unutulmuş ve yokoluşunu gözleriyle görmüş Nihat'a vermek zorunda kalır.
O film bir şekilde tamamlanır. Fakat gala gecesine Haşmet Asilkan'ın beklediği kadar ilginin olmaması, galaya gelenlerin filmle dalga geçercesine salonu terketmeleri, Haşmet Asilkan'ı intihara sürükler. Önce kaplumbağayla, sonra çocuklarıyla vedalaşır. Tam yeni setine yolculuğa çıkmak üzereyken neyse ki birileri tarafından "aşk filmlerinin unutulmaz yönetmeni" olduğu hatırlanacaktır.
Yavuz Turgul'un az ama öz sinemasında izlediklerim içinde en sevdiğim ve beni en gerek duygusal gerek dramatik yönden en çok etkileyen filmidir. Özellikle dönemde çekilen içi boş toplumsal filmlerini çok iyi tiye almıştır.
Fikrimin İnce Gülü - Sarı Mersedes
Bayram film boyunca bahtsız bir şekilde yoluna devam etmektedir. Bu bahtsızlıklarla beraber yaptığı oyunbozanlıklar, düzenbazlıklar birer birer su yüzüne çıkmakta. Filmin başında sempati beslenen Bayram karakteri, sonlara doğru sevilmeyen, çıkarcı bir karaktere dönüşüyor. Gerçi müstahak olmasına rağmen bahtsızlıklar Bayram'dan çok o güzelim bok sarısı namıdeğer balkız mersedes'inin başına gelmektedir ya, neyse..
"Ayı sensin bayan"
Bayram rolünde devleşen İlyas Salman, Çiçek Abbas'tan sonra bir kez daha kariyerinin zirvesine çıkmıştır. Tabir yerindeyse rolüne "cuk" oturmuştur. Oyunculuk bakımından bir diğer önemli başarı da, oyuncu listesinde "vapurdaki sarışın" olarak geçen ve şehirli çekici kadın rolündeki Valérie Lemoine'e aittir şüphesiz. Gayet gerçekçi bir şekilde çarpar kapıya, sıçar gül gibi kapının ağzına. Ayrıca ayıdır da!
Polis
Musa Rami ve diğerleri...
Açıkçası bu filmin fragmanlarını izlediğimde içimde hep bir yeni"old boy" şüphesi vardı. Belki de sırf bu şüpheden dolayı merak ettiğim bu filmi epey gecikmeli izleyebildim. Onur Ünlü'nün ilk yönetmenlik denemesi olan bu yapıt artılarıyla, eksileriyle Musa Rami'nin zihinsel çöküşü ile ilişkisini seyirciye aktarmayı başarıyor.
Musa Rami uzun süredir cinayet masasında çalışan ve şubedekilerin hocaları olarak gördüğü bir polis memurudur. Güçlü mafya ailelerinden İzmitliler'in bir ferdini öldürünce, İzmitliler Musa Rami'nin ailesini yok etmeye çalışacaktır fakat Musa Rami'nin gözü aşık olduğu kızdan başkasını görmemektedir. Basit bir hikayesi olmasına rağmen filmin en büyük handikapı aşk ile ailesini kurtarma olaylarının anlatımında bir oran olmaması. Hikaye bir yönde ilerlerken hemen başka bir dala atlıyor. Belki de bu yüzden Musa Rami'nin aşk ve zihinsel problemleri yüzünden olaylara karşı hissizleşmesi çok iyi aktarılamamış. Bir diğer olumsuz yön ise hızlı kamera tekniğinin kötü ve gereksiz kullanılması. Nerdeyse her 2-3 sahnede bir hızlı kamera tekniği kullanılmış ve filmin naif yapısıyla tezat oluşturmuş. Yine de Haluk Bilginer'in artık klasikleşmiş olağanüstü performansı pek çok şeyi unutturmaya yetiyor. Musa Rami'nin replikleri, tavırları ve soğukkanlılığı uzun süre akıllardan çıkmayacak cinsten. Filmin büyük çoğunluğu Musa Rami karakteri etrafında dönüyor ve sırtını Haluk Bilginer'e iyice dayıyor. Zaten filmin belki de "old-boy" ile tek ortak yanı tek kişilik bir şov gibi sırtını başrol oyuncusuna dayaması. Tabii filmin tek olumlu yönü Haluk Bilginer değil. Oyunculuk genel olarak çok iyi, müzikler bir muhteşem, jenerik çok şık tasarlanmış, replikler sağlam..
Onur Ünlü'nün henüz ilk sinema deneyimi olmasına rağmen avrupai yapısı, güçlü oyunculukları, müzikleri (özellikle ceza'nın sitem'i) hafif çizgi romanımsı havası ile Türk sinemasında güzel bir yer edineceğe benziyor.
Before Sunrise
Şehrin ışıkları sizin, sizin aşkınız şehrin üzerinde. Adım attığınız her sokakta, kapısından içeri girdiğiniz her yerde kendinize ait bir şeyler bırakıyorsunuz. Yere göğe ruhunuzdan ve aşkınızdan parçalar döke döke öylesine salınıyorsunuz sıkıcı Viyana sokaklarında. Viyana'yı gururlandırıyorsunuz, böylesine bir aşk görmemiş şehir tarihinde. Sonra siz gidiyorsunuz, geride bıraktığınız her yer ruhsuz, aşksız, bitkin ve renksiz kalıyor, ağlıyor adeta.
Richard Linklater'ın Philadelphia sokaklarında Amy ile tanışıp dolaşmasından sonra çekmeye karar verdiği filmin benim için çok önemli bir yerde durduğunu söylemem lazım. 3-4 sene kadar oluyor, bir yaz akşamı saat 22 civarı televizyonu açtıktan sonra tren sesini duymamla televizyona odaklanmam bir olmuştu. Trende yabancı biriyle tanışıp, yabancı bir şehirde aşk yaşamak her zaman rastgeldiğimiz bir şey değildi ama film çok bizdendi. Bu muhteşem filmden o zamana kadar haberimin olmaması, ismini bile bilmiyor olmam ayrıca filmi izlemeden geçirdiğim onca sene aklıma geldikçe kötü oluyordum. Neyse ki şoku çabuk atlattım ve uzun zaman geçmeden filmi tekrar izleme fırsatı buldum. Sonra bir daha izledim, bir daha.. Olanlar hala rüya gibi geliyordu. Bana yapmak istediğim tek şeyin, interrailin umudunu veren bir rüya.
Richard Linklater filmde belden aşağıya çok yönlü çalışıyor. Yaptığı düpediz saygısızlık. Hem Viyana'ya hem Julie Delpy'ye hem Trenlere hem Ethan Hawke'ın tavırlarına hem de aşk'a aşık ediyor sizi. Diyalog dahisi Linklater yine çok şey anlatarak aslında tek bir şey anlatıyor, anlattığı malum. Zaten ilk bir kaç izleyişten sonra diyalogları hatırlamanız imkansız olacak. Filmin bir güzel yanı da bu aslında, sırf o diyalogları hatırlamak için bir süre sonra tekrar izlemek istiyorsunuz. 3-4 ay kafi. Ne kadar diyaloglara odaklanarak izleseniz de diyaloglardan ziyade sahneler kalıyor aklınızda. Tramway, isimsiz ölüler mezarlığı, falcı, nehirdeki evsiz şair, dolap sahneleri, müzik odası sahnesi.. ah o kısacık müzik odası sahnesi yok mu. Onlar gözlerini birbirinden kaçırırlar, ben mahvolurum o 1.5 dakikada. Nasıl gerçek bir sahnedir o ? Utangaçlık, güvensizlik, korku, aşk hepsi aynı sahnede. İşin ilginci filmin en güzel sahnesi ve diyalog yok. Sadece müzik var.
Kısaca, en sevdiğim film. Sinemasal, teknik, anlatım, biçim vs. olarak daha iyileri yapılmış mıdır ? Bilmem. Ruh olarak daha iyisi yapılmamıştır bana göre. Bir film geleceğimi çizeceksek o bu olacaktır. Lakin, O güzel kızı tavlayan Jesse benim süper kahramanımdır, idolümdür. O avrupalı, cazibeli, bilgili Celine ulaşılamayacak aşkımdır. Viyana en az bir günümü geçirmem gereken, sokaklarında yürürken sebepsizce ağlamam gereken, hayal dünyamın başkentidir. Tren ile avrupayı dolaşmak umudumdur ve hayatımdaki yegane amacımdır.
Aşk ? Bilmiyorum. Ama Ethan Hawke'a "Bu filmin çekimleri sırasında Julie'ye gerçekten aşık olmadın mı ?" diye sormak isterdim.
Harold and Maude
"eğer bu resimden iğreniyorsanız, siz de onlardansınız ve sizi sevmiyorum."
adam kesher'ın "izle de izle"lerine fazla dayanamayıp bir gece vakti izledim sonunda. 80 li yaşlarının başında fakat hala çocuk olmaktan vazgeçmeyen bir kadınla, 14 yaşında kendini ölü olarak görmekten mutluluk duyan bir gencin, mezarlıkta başlayıp, uçurumun kenarında biten hikayesi şu ana kadar izlediğim en keyif verici filmlerden biriydi.
Müthiş bir karşıt kültür örneği bence film. Standart bir insanın mutlu olmak için elde edebileceği her şeye sahip genç bir çocuk olan Harold, annesinin evlendirme, amcasının da askere yönlendirme çabalarından zeki taktiklerle sıyrılmaktadır. Maude ise aşırı geç yaşına rağmen araba çalmaktan, dans edip şarkı söylemekten, nü modellik yapmaktan zevk alan tabiri caizse "ruhu genç" bir kadın.. Mezarlıkta "şşş"
Cat Stevens'ın daha sonra albüm olarak da yayınlanan şarkılarıyla daha da neşelenen film hakkında fazla bir şey yazası gelmiyor insanın. Gerçek bir aşk ve karşıt kültür kültü. En güzeli, fevkalade eğlenceli.
Die Fetten Jahre sind vorbei
Bazı insanlar hiç değişmez.
Hazır sinemadan çıkmış insan modundayken yazayım istedim. Harika bir film bu. Öyle bir film ki, filmi çektiğinde henüz 34 yaşındaki Hans Weingartner'e 11 sene sonra Almanya'yı Cannes büyük ödülünde temsil edebilme onurunu yaşatmış. En başlarda hikaye klasik bir solcu eylemle başlayarak klişelerde gezineceği korkusu yaratıyor. Fakat gençlerin yeni eylem şekli gayet enteresan olacaktır. Zenginlerin binlerce dolarlık güvenlik sistemleri ile kendini huzurlu ve güvenli zannettikleri evlerine girip, hiç bir eşyayı çalmayarak fakat eşyaların yerlerini değiştirip bir de "varlıklı günleriniz artık sayılı" veya "çok paranız var" yazılı bir not bırakarak korkuyu yaşantılarına sokmak. Zaten Jan (Daniel Brühl) de söylüyor filmde;
"Aslında insan doğal olarak da çok güçlü uyuşturucular salgılar, mesela korku. Öyle bir hale gelirsin ki, köşeye sıkışırsın, çaresiz hissedersin. Ama kendine güvenin her zaman artar ve inanamayacağın şeyler yaparsın".
Hardenberg'in evinde durum farklıdır, bu sefer korkuyu onlar yaşarlar ve panik haliyle dünyayı kurtarmak yerine kendi kıçlarını kurtarmayı yeğlerler.
Hans Weingartner, gerçekten inandığı şeyleri empoze etmek yerine, karşı tarafında fikirlerini almayı ve filmi sağ-sol çatışması yerine psikoloji-aşk-hırs-arkadaşlık dörtgenine yayararak bence çok güzel bir şey yapmış. Jan ile Jule'in bakışmaları, Peter'ın sürekli soğukkanlılığı ve eski devrimci / yeni kapitalist Hardenberg'in her an bir piçlik yapacakmış hissini başarıyla aktarmış. Bunların dışında Hardenberg ile Eğitimcilerin kendi gerçeklerini anlattığı sahnelerde hiç bir şekilde taraf tutulmamış.
Hele öyle bir sahne var ki sonlara doğru, arkadaşların hiç bir şeye değişilmeyeceğini kanıtlayan. Gerçekten gülümsetiyor yüzünüzü. Aşk nasıl sonuçlanıyor bilemiyoruz, bir sonraki eylemlerinde başarılı olacaklar mı onu da bilemiyoruz ama, zaten mutlu sonla noktalanırken verdiği ayarın açıklığı ve netliği, bazı karaktersiz insanları akıllara getirince ayakta alkışlamak geliyor elimizden sadece.
gerçekten de bazı insanlar hiç değişmez, çünkü onların çok parası var.
Shaun of the Dead
Küçüklüğümden beri [Z ile başlayan kelimeyi kullanmıyoruz]leri sevimli bulmuş, hareket kabiliyeti sınırlı, duygusuz, aç, homurdanmaktan zevk alan bu yaratıkları korkunç gösteren sinema anlayışını da şiddetle kınamaktan kendimi alıkoyamamışımdır bir türlü. Evil Dead, Dawn of the Dead,Day of the Dead, Land of the Dead, Night of the Living Dead filmlerinden bir tanesi bile ilgimi çekmemiştir malesef. [Z ile başlayan kelimeyi kullanmıyoruz] dediğin ezik bir karakter zaten neden bunu korku unsuru yapmaya çalışırsın ki ey insanoğlu!
"-nelson.. nelsooon
- hello my friend "
Derken, derhal sir ünvanı verilmesini arzu ettiğim dahi ingilizler Edgar Wright ve Simon Pegg [Z ile başlayan kelimeyi kullanmıyoruz]leri ait olduğu yere, komedi dünyasına kazandıran bu harikulade yapım ile çıkagelir. Aslında bu filme "komedi filmi" demek sadece ilk 30 dakikalık kısım için geçerli. Shaun'ın ev arkadaşı Ed'i sevgilisi Liz'den -neredeyse- daha fazla önemsemesi, Liz'in bütün akşam yemeklerini Winchester Tavernası'nda geçirmekten bıkması ve artık Shaun'ın sözlerine inanmaması, David'in Liz'e yakınlaşmak için ev arkadaşı Diane ile çıkması, bir de bunların üstüne üvey babayla olan problemlere bakınca bazı dram filmi diye geçinen filmlerle bile başa çıkabilecek kapasitede sağlam bir alt senaryo (böyle bir şey sinema literatüründe yoksa söyleyin) ile karşılaşıyoruz. Tek fark şu; komik anlatıyor yahu adamlar!
"O babam değil, üvey babam"
Filmde bizden o kadar çok şey var ki; playstation, tekken, the smiths, queen, time splitters.. Bir [Z ile başlayan kelimeyi kullanmıyoruz] filminde bu kadar tanıdık şeyi bir arada görmek de şaşırtıyor bazen. Açıkçası benim gibi bu filmi seven bir arkadaş grubuna sahip olursanız (daha doğrusu o kadar şanslı olursanız) filmdeki pek çok
şeyi günlük
hayatınızda kullanacağınızdan şüheniz olmasın.
"İki dakika!"
Sizi Simon Pegg, Edgar Wright, Kate Ashfield (benimle evlenir misin ?) ve özellikle Nick Frost'un mükemmel performansına davet ediyorum. Filmi sevenler kadar nefret edenler de var ama bu, filmin modern zamanların kült filmlerinden biri olduğu gerçeğini değiştirmez. Ayrıca dvdsi de şahane ötesi.
Last Days
Tahmin etme sanatı.
bazen şanssızlıklar oldukça faydalı olabiliyor. 26. istanbul film festivali de bunlardan birine sahne oldu. tahmin ettiğimiz gibi the fountain'e bir saat öncesinden bilet bulamadık ve film başlayana kadar beklemeye karar verdik. festivalde her filmde olan şey bu sefer olmadı. herkesin arkadaşı geldi, kimse kimseyi ekmedi. bir şekilde o salon o gün tamamen doluydu.
bizdeki şanssızlığın şanslı tarafı, bir kaç saat sonra emek sinemasında last days'in gösterilecek olmasıydı. bileti aldık, gezdik dolaştık. kısa bir kuyruktan sonra fuaye'deydik. ve tam karşımızda tanıdık bir yüz duruyordu, gus van sant. şaşırmıştık, haberimiz yoktu kendisinin geleceğinden. zaten o an anladım o günün özel olacağını.
neden bu kadar uzun bir giriş yaptığımı bilmiyorum. daha önce hiç müzik, video oyunu ve özel ilgi alanım olan otobüsler dışında hiç bir şey yazmamış olmamdan dolayı heyecanlıyım sanırım. konuya döneyim, film başlamadan önce gus van sant ufak bir konuşma yaptı.
"bu filmde görecekleriniz tamamen farklı bir karakterin yaşantısındır, bir tahmindir. aslında cobain'i anlatmaya çalışmamıştık ama ilerleyen safhalarda istemsiz bir şekilde blake karakteri cobain'e benzemeye başladı. cobain'in son üç gününde yaşamış olabileceklerini tahmin etmeye çalıştık sadece."
sözünde duruyordu gus van sant. duygu sömürüsü, karakter derinliği, neden böyle olduğu hiç birisi onun ve bizim için önemli değildi. yorum yapmadan, uzaktan izleyerek insanın çöküşünü bu kadar etkileyici anlatan başka bir yapım var mıdır bilmiyorum. film en başından itibaren rahatsız edici. başlarda bir neden arayışına giriyorsunuz, sinematografinin sınırlarını zorlayan sahneler eşliğinde (ki bir tek kişilik grup sahnesi, bir de sarı sayfalar sahnesi var .. bunları uzun süre unutamayacağım) filmin ortalarına kadar bu arayış devam ediyor. kopma ya da hareketlenme beklerken, sessizce son buluyor film. insanın eriyişi, tükenişi ve nasıl olduğunu bilmediğimiz esrarengiz sonu. sır perdelerini açmak yerine, tahminlerinize kaldığınız yerden devam edin diyor gus van sant. zaten o yeterince tahmin etmemiş mi ?
not: bu yazıyı yazmamın bir diğer sebebi de Michael Pitt'in olağanüstü performansının yanı sıra grubu Pagoda ile kaydedip daha sonra filmde kendisinin yalnız başına söylediği Pagoda – death to birth isimli veda şarkısıdır.